Thứ 4, ngày 24 tháng 10 năm 2018

Thụ thể và sợi thần kinh hướng tâm

Những kích thích đau trên cơ thể sẽ hoạt hoá các thụ thể đau ở các mô. Các thụ thể này sẽ biến thông tin đau thành tín hiệu điện rồi chuyển về trung ương (não). Thụ thể đau gồm 3 loại chính:

+ Thụ thể cơ học có ngưỡng cao nghĩa là được hoạt hoá bởi các kích thích cơ học liên tiếp với cường độ mạnh gây tổn thương mô.

+ Thụ thể cơ - nhiệt đáp ứng với nhiệt, nhất là nhiệt độ gây đau (45 - 47oC).

+ Thụ thể đa năng C đáp ứng với những kích thích ngoài da về nhiệt, cơ, hoá học.

Mỗi loại thụ thể trên là những đầu tận cùng tự do của 3 loại sợi thần kinh khác nhau (xem Bảng 1 dưới đây)

Loại sợi

A alpha, bêta

A delta

C

Đường kính (micron)

5 - 15

1 - 15

0,3 - 1,5

Vỏ myelin

+++

+

-

Tốc độ dẫn truyền (m/gy)

40 - 100

5 - 40

1 - 2

Thụ thể ngoại vi

Chuyên biệt, bọc trong bao. Đầu tận cùng tự do.

Thụ thể cơ học (đầu tận cùng tự do).

Thụ thể đa năng (đầu tận cùng tự do).

Kích thích đặc hiệu

Áp lực nhẹ

Áp lực mạnh

Áp lực mạnh. Nhiệt độ trên 45oC. Hoá học.

Cảm giác

Xúc giác

Đau mạnh

Đau chậm

Bảng 1. Đặc điểm 3 loại sợi thần kinh khác nhau

+ Sợi dẫn truyền nhanh (A alpha, A bêta): là những sợi lớn, có myelin, D = 5 - 15 micron; tốc độ dẫn truyền: 40 - 100 g/gy; không dẫn truyền thông tin đau.

+ Sợi dẫn truyền trung bình (A delta): là những sợi nhỏ có ít myelin, D = 1 - 5 micron; tốc độ dẫn truyền: 5 - 40 m/gy, dẫn truyền những thông tin đau, chủ yếu là loại cơ học nhưng cũng có thể cả nhiệt, gây cảm giác đau cấp, rất khu trú, giống như một mũi tiêm nhanh: đây là loại đau nhanh.

+ Sợi dẫn truyền chậm (C): là những sợi rất nhỏ vì không có myelin, D = 0,3 - 1 micron; tốc độ dẫn truyền 1 - 2 m/gy, dẫn truyền những thông tin đau thuộc nhiều loại (cơ, nhiệt, hoá học) gây cảm giác đau mạnh, lan toả, giống như khi bị bỏng: đây là loại đau chậm.

Các thụ thể cơ học có ngưỡng cao và thụ thể cơ - nhiệt là của các sợi A delta, còn các thụ thể đa năng C là của các sợi C. Các thụ thể đa năng C rất nhạy cảm với một số chất hoá học là những chất gây đau ở ngoại vi, được giải phóng từ những tế bào tổn thương, bao gồm: kali, histamin, bradykinin, prostaglandin, cytokin, chất P, serotonin, vv…

* DẪN TRUYỀN HƯỚNG TÂM TIÊN PHÁT

Tại vùng ráp nối rễ thần kinh - tuỷ sau, các sợi thần kinh lớn (A alpha, bêta) và nhỏ (A delta, C) sẽ tách nhau ra:


1. Sợi A delta, C.

2. Hạch rễ sau.

3. Sừng sau.

4. Tuỷ.

5. Sợi A alpha, bêta

Hình 1. Vùng ráp nối rễ - tuỷ

+ Các sợi nhỏ (A delta, C) tập hợp lại ở vùng trước - ngoài chỗ ráp nối rồi đi vào chất xám tuỷ trước, tức sừng sau tuỷ để nối với nơrôn cảm giác thứ hai, hình thành đường ngoài dải chất trắng.

+ Các sợi lớn (A alpha, bêta) chiếm phần sau - trong chỗ ráp nối rồi đi đến chất trắng của tuỷ tạo thành cột sau tuỷ (đường dải chất trắng), sau khi đã tách ra một số nhánh ngang gọi là liên nơrôn (liên nơrôn đóng một vai trò chủ yếu trong kiểm soát đau) ( Hình 1).

Tuy vậy, có khoảng 305 các sợi thần kinh lại đi vào rễ trước (rễ vận động) một đoạn rồi mới quay ngược lại để rồi mượn đường rễ sau vào sừng sau.


L5

Hình 2. Các lớp Rexed


PAIN.VN/ IASP-PAIN.ORG

































 

PAIN.VN COPYRIGHT   |  
TRANG THÔNG TIN DỰ ÁN ĐÔNG Y VIỆT
Đau Cột sống và Thần kinh - Cơ - Khớp  |  Không tự ý áp dụng thông tin trên PAIN.VN để chẩn đoán và điều trị