Thứ 3, ngày 23 tháng 01 năm 2018

Sừng sau tuỷ

Sừng sau tuỷ được chia thành nhiều lớp (lớp Rexed) (Hình 2). Các sợi C tận cùng ở lớp II, còn gọi là chất keo Rolando. Các sợi A delta tận cùng ở lớp I (vùng viền Waldeyer) và lớp V. Tại lớp V có những nơrôn hội tụ vì tại đây sẽ hội tụ những nơrôn cảm giác hướng tâm xuất xứ từ da và cả từ nội tạng và cơ - xương làm cho não, khi tiếp nhận thông tin từ dưới lên không phân biệt được chính xác nguồn gốc gây đau ở đâu (da? nội tạng? cơ - xương) và thường xác định nhầm là đau có xuất xứ từ da. Như vậy mới có dấu hiệu đau lạc chỗ (referred pain) khu trú ở bề mặt cơ thể, nghĩa là đau nội tạng nhưng lại được cảm nhận từ ở ngoài da của một vùng nào đó của cơ thể (ví dụ: nhồi máu cơ tim lại đau ở cánh tay trái, tổn thương cơ hoành lại gây đau vai,…).

Các sợi A alpha, bêta khi vào tuỷ sẽ đến vùng chất trắng tạo thành cột sau tuỷ mà không cần phải nối với nơrôn nào khác đồng thời tách ra một số nhánh ngang gọi là liên nơrôn đi đến: a - sừng sau và tận cùng ở nhiều lớp, chủ yếu các lớp III-V và sâu hơn nữa, b - nối trực tiếp với những tận cùng của các sợi C ở lớp II.

Sừng sau tuỷ là nơi diễn ra 2 cơ chế điều chỉnh đau:


1. Sợi A bêta

2. Sợi C

3. Điều chỉnh xuống

Hình 3. Cơ chế kiểm soát cổng

A - Kiểm soát đau bằng cách "kiểm soát cổng" (gate control) (P. Wall và R.Melzack, 1965): các sợi lớn (A alpha, bêta) giống như người các cổng ở sừng sau tuỷ. Chúng giữ cổng đóng chặt làm cho các thông tin đau do những sợi nhỏ (A delta, C) vận chuyển không vượt qua cổng được do đó cảm giác đau không xuất hiện. Nhưng nếu các thông tin đau lại chiếm ưu thế thì sẽ ức chế lại các sợi lớn làm cho các sợi này không giữ được cổng nữa, cổng sẽ mở ra nhường đường cho thông tin đau và cảm giác đau sẽ xuất hiện (Hình 3). Ngoài ra, enkephalin, một neuropetid giống morphin được tìm thấy ở vùng chất keo Rolando và hệ thần kinh trung ương (HTKTƯ) sẽ ngăn chặn việc giải phóng chất P [là một trung gian hoá học (TGHH) đau] bằng cách gắn lên những thụ thể morphin (cũng có nhiều ở chất keo Rolando) và HTKTƯ để làm giảm/mất đau (Hình 4).

B - Kiểm soát đau bằng những đường dẫn truyền xuống (từ não xuống tuỷ)


PAIN.VN/ IASP-PAIN.ORG

































 

PAIN.VN COPYRIGHT   |  
TRANG THÔNG TIN DỰ ÁN ĐÔNG Y VIỆT
Đau Cột sống và Thần kinh - Cơ - Khớp  |  Không tự ý áp dụng thông tin trên PAIN.VN để chẩn đoán và điều trị